SO SÁNH TRUYỆN KIỀU VÀ KIM VÂN KIỀU TRUYỆN

     
Đoàn Lê GiangVăn học quốc tế và văn học so sánh09 mon 3 2009Lượt xem: 23147

Truyện Kiều cùng Kim Vân Kiều truyện ngơi nghỉ Nhật bạn dạng




Bạn đang xem: So sánh truyện kiều và kim vân kiều truyện

*
Bản dịch Truyện Kiều ra tiếng Nhật lần đầu tiên nói trên mang tên là Kim Vân Kiều vày NXB. Đông Bảo xuất phiên bản năm 1942 (Chiêu Hòa trang bị 17). Bản dịch Truyện Kiều lần vật dụng hai ra giờ đồng hồ Nhật là bạn dạng dịch công tích hơn, đó là bạn dạng Kim Vân Kiều vì chưng Takeuchi Yonosuke (Ta-ke-u-chi Yô-nô-su-ke)竹 内 与 之 助 dịch, NXB. Kodansha 講 談 社 xuất bản, 1975. Trước bạn dạng dịch Truyện Kiều của Takeuchi hơn 200 năm, thì truyện về thiếu nữ Kiều đã làm được dịch ra giờ đồng hồ Nhật. Tất nhiên bằng tuyến phố khác: tuyến phố từ Trung Hoa, từ bản Kim Vân Kiều truyện 金 雲 翹 傳 của Thanh trọng điểm Tài Nhân 清心才人.

CÁC BẢN DỊCH TRUYỆN KIỀU Ở NHẬT BẢN (1)

Nhà thơ Nguyễn Giang, nam nhi của Nguyễn Văn Vĩnh đưa mang đến nhà văn Komatsu Kiyoshi (Kô-ma-tsu Ki-yô-shi)小 松 清 tập truyện Kiều bởi tiếng Pháp. Tự tập sách này, Komatsu đã dịch ra tiếng Nhật. Đó là bản dịch Truyện Kiều ra giờ đồng hồ Nhật lần đầu tiên. Komatsu viết :“ ao ước biết rõ trọng điểm hồn của fan An nam giới thì bắt buộc đọc cuốn sách này”(2)

bạn dạng dịch Truyện Kiều ra tiếng Nhật lần thứ nhất nói trên có tên là Kim Vân Kiều bởi vì NXB. Đông Bảo xuất bản năm 1942 (Chiêu Hòa sản phẩm 17). Komatsu từng du học tập ở Pháp, về Nhật ông đổi mới nhà nghiên cứu văn học Pháp, ông tất cả dịch André Gide, André Malraux ra giờ đồng hồ Nhật. Theo nhà nghiên cứu Vĩnh Sính, trong thời gian học sinh sống Pháp, Komatsu gồm đến nghe Nguyễn Ái Quốc speeker về vấn đề thuộc địa. Khi Nguyễn Ái Quốc diễn thuyết xong, thấy bao gồm một bạn da vàng ngồi ở bên dưới - bạn ấy là Komatsu, Nguyễn Ái Quốc xuống trò chuyện, chuyển vận Komatsu tham gia cuộc chiến tranh cho các dân tộc ở trong địa. Nuối tiếc rằng Komatsu không có chí làm phương pháp mạng buộc phải đã từ bỏ chối. Tuy vậy dẫu sao, sự việc ấy cũng để lại mang lại Komatsu một tuyệt vời hết sức thâm thúy về một người nước ta yêu nước (Tạp chí Xưa và Nay). Ngày thu 1941 Komatsu cho Hà Nội chạm mặt lại Nguyễn Giang, các bạn cũ ở bên Pháp, nhờ này mà có được bản dịch Truyện Kiều bằng tiếng Pháp của Nguyễn Văn Vĩnh, phụ thân nhà thơ Nguyễn Giang. Chúng ta biết rằng Nguyễn Văn Vĩnh đang dịch Truyện Kiều ra giờ Pháp từ cực kỳ sớm. Trước lúc in thành sách năm 1942-1943, phiên bản dịch Truyện Kiều ra tiếng Pháp của Nguyễn Văn Vĩnh đã được chào làng đến 3 lần:

-Lần đầu tiên trên Notre journal Notre revue từ 1908 đến 1910

-Lần vật dụng hai trên Đông Dương tạp chí từ 1913 cho 1917

-Lần thứ tía trên L’Annam nouveau năm 1933

Từ phiên bản dịch Truyện Kiều bởi Pháp văn của Nguyễn Văn Vĩnh, Komatsu đã cấp tốc dịch ra tiếng Nhật, ngay năm sau-1942- phiên bản Kim Vân Kiều bằng tiếng Nhật đã có NXB.Đông Bảo xuất bản và xây dừng ở Nhật Bản.

bạn dạng dịch Truyện Kiều lần thứ hai ra giờ đồng hồ Nhật là phiên bản dịch lao động hơn, kia là bạn dạng Kim Vân Kiều vì Takeuchi Yonosuke(Ta-ke-u-chi Yô-nô-su-ke)竹 内 与 之 助 dịch, NXB. Kodansha 講 談 社 xuất bản, 1975. Giáo sư Takeuchi sinh năm 1922 sinh hoạt tỉnh Yamaguchi (phía nam Nhật Bản). Năm 1941 ông giỏi nghiệp khoa Pháp văn Trường ngoại ngữ Osaka. Năm 1957 ông đào tạo và huấn luyện tại trường Đại học Kita Kyushu (tỉnh Fukuoka), rồi được điều về trường Đại học Ngoại ngữ Tokyo 東 京 外国 語 大 学 nhằm xây dựng cỗ môn ngôn ngữ và văn học Việt Nam. Bây chừ ông đang nghỉ hưu. Ông là dịch giả của tương đối nhiều tác phẩm lừng danh của văn học nước ta như: Chinh phụ ngâm, Lục Vân Tiên, Đoạn tuyệt, Hồn bướm mơ tiên…Tất cả hầu như sách này phần nhiều được Đại học tập thư lâm 大 学 書 林 (Daigaku shorin) ấn hành.

Về mẫu duyên mang đến với Truyện Kiều, ông kể: khoảng năm 1959-1960, ông giành được nghe thầy mình, Gs.Hatakenaka 畠 中 bộc lộ một báo cáo nhan đề Kim Vân Kiều cùng văn học tập thời Edo , trong những số đó có nói đến Truyện Kiều của Việt Nam, làm ông hết sức chú ý. Khoảng đầu trong thời gian 60, ông bao gồm sang thành phố sài thành dạy làm việc Trường sinh ngữ nằm trong Đại học tp sài thành khoảng tứ năm rưỡi. Chính trong thời hạn đó ông được gs người trung hoa là Diệp Truyền Hoa 葉 傳 華 khuyến mãi cho bạn dạng Kim Vân Kiều tân truyện bằng chữ Nôm, quan Văn Đường tàng phiên bản (Hà Nội). Phiên bản Kiều Nôm này vày thân phụ của gs Diệp Truyền Hoa sinh hoạt Hội An lưu lại giữ. Gồm được phiên bản Truyện Kiều quý trong tay, gs Takeuchi vẫn sưu khoảng thêm số đông văn bản khác, bản chữ Nôm, chữ Quốc ngữ, với cả bản bản dịch Pháp văn, rồi bắt tay vào dịch ra thơ giờ Nhật. Ông kể: “ Năm 1962 Truyện Kiều dịch nói như tạm bợ xong. Bây chừ đọc lại thấy nhiều chỗ dịch sai, dịch ép, những chỗ dịch lạ, ko phải nơi nào cũng coi được cả. Sau khi về Nhật giữ cương vị nghỉ ngơi Đại học Ngoại ngữ Tokyo hiện nay, được sự khuyến khích của gs Matsuyama, tôi sẽ sửa đi chữa lại nhiều lần, cuối cùng bạn dạng dịch này cũng đã hoàn thành”(3). Năm 1975 đơn vị xuất phiên bản Kodansha, một đơn vị xuất bản rất nổi tiếng của Nhật xuất bạn dạng sách này. Với đó là bạn dạng dịch Kim Vân Kiều bằng tiếng Nhật thiết bị hai.

Đến năm 1985 giáo sư Takeuchi lại biên soạn lại Kim Vân Kiều với bản trích dịch cô đọng hơn, chủ yếu dùng để làm tài liệu học tập tập mang lại sinh viên. Phiên bản dịch mang tên là Kim Vân Kiều tân truyện, bởi Đại học tập thư lâm 大 学 書 林 (Daigaku shorin) xuất bản. Phía đằng sau cuốn sách bao gồm phụ bạn dạng chữ Nôm với loại chữ Nôm viết bằng máy tính(4).

phiên bản dịch Truyện Kiều ra giờ đồng hồ Nhật của giáo sư Takeuchi - bạn dạng Kim Vân Kiều vị Kodansha xuất bạn dạng là dự án công trình dịch thuật vô cùng công phu, dày mang lại gần 400 trang khổ 14,5x20,5. Ông dịch thanh lịch thơ Nhật, bao gồm chú giải kĩ lưỡng từng câu. Giới nghiên cứu, sv Nhật phiên bản cũng như phần đông bạn đọc cân nhắc văn học tập phương Đông, suy xét Việt Nam reviews rất cao cuốn sách này(5).

thế nhưng không bắt buộc chỉ ở nước ta mới bao gồm Truyện Kiều, cũng không hẳn đến nay Nhật phiên bản mới có phiên bản dịch Truyện Kiều. Trước bạn dạng dịch Truyện Kiều của Takeuchi hơn 200 năm, thì truyện về con gái Kiều đã có dịch ra giờ đồng hồ Nhật. Tất yếu bằng con đường khác: tuyến phố từ Trung Hoa, từ phiên bản Kim Vân Kiều truyện 金 雲 翹 傳 của Thanh chổ chính giữa Tài Nhân 清心才人.

KIM KIỀU TRUYỆN VÀ KIM NGƯ TRUYỆN

Phần trình bày dưới đây về Kim Vân Kiều truyện nghỉ ngơi Nhật Bản, chúng tôi dựa hầu hết vào nội dung bài viết Kim Vân Kiều cùng văn học thời Edo 江戸文学 と 金 雲 翹 của Gs.Hatakenaka Toshirô (Ha-ta-kê-na-ka Tô-shi-rô)畠中 敏郎. Nội dung bài viết này được viết ra vào cuối trong thời điểm năm mươi, sau đó được Gs.Takeuchi in ở chỗ sau bản dịch Kim Vân Kiều của bản thân (Kodansha, 1975).

Nhật phiên bản thời Edo (Ê-đô)江 戸 (thế kỉ 16-19) tất cả cả một trào lưu giữ dịch và phóng tác các tác phẩm văn nghệ Trung Quốc, trong những số ấy có Kim Vân Kiều truyện của Thanh tâm Tài Nhân. Phiên bản dịch Kim Kiều truyện金 翹 傳 (ở Nhật thường xuyên lược chữ Vân vào Kim Vân Kiều truyện đi) lần thứ nhất ở nhật phiên bản là cuốn: Tú tượng thông tục Kim Kiều truyện 像 通 俗 金 翹 傳 dịch vào thời điểm năm 1763. Toàn truyện có 7 tập, trăng tròn hồi, được đóng góp thành 5 quyển. Dịch đưa là Nishida Isoku (Ni-shi-da I-so-ku)西 田 維 則 (Tây Điền Duy Tắc, ?- 1765) người vùng Omi (nay thuộc tỉnh Shiga 滋 賀 ngay sát Kyoto). Oâng là dịch giả của không ít bộ sách khét tiếng như: Thông tục Tùy Dạng đế ngoại sử 通 俗 隋 様 帝 外 史, tục tằn xích thằng kì duyên 通 俗 赤 繩 奇 縁…. Cuốn Tú tượng lỗ mãng Kim Kiều truyện 像 通 俗 金 翹 傳 của ông là bạn dạng dịch chính xác so với nguyên bản. Chữ “thông tục” vào tựa đề tức là bình dị, dễ nắm bắt với quảng đại quần chúng.

Xem thêm: Tại Sao Trong Ấm Điện Dùng Để Đun Nước, Dây Đun Được Đặt Gần Sát Đáy Ấm


Xem thêm: Trung Bình Cộng Của 6 Số Chẵn Liên Tiếp Là 241 Hãy Tìm 6 Số Đó


Sách khét tiếng một thời, từng được nhiều nghệ sĩ dựa vào để phóng tác, cải biên, được gửi lên sảnh khấu Jôruri 浄 瑠 璃 (tĩnh lưu giữ li) cùng Kabuki 歌 舞 伎(ca vũ kĩ). Đoạn Tú Bà dạy Kiều về “Bảy chữ tám nghề”, so với nhiều bạn là rất thu hút nên sẽ được mô tả đầy đủ. Cũng cần phải nói thêm, trong sách Khánh ngôi trường dĩ lai chư gia trước thuật mục lục 慶 長 以 来 諸 家 著 術 目 録 (Thư mục sách của những tác trả từ thời Khánh trường (1596) cho đến nay), bao gồm ghi thương hiệu sách Dịch thuyết Kim Kiều truyện 訳説金 翹 傳, 12 quyển của Nishida西田, nhưng do dự chắc là sẽ hành chũm hay chưa.

Mấy chục năm sau phiên bản dịch Kim Kiều truyện ra đời, làm việc Nhật bạn dạng xuất hiện một cuốn đái thuyết phóng tác trường đoản cú Kim Kiều truyện, đó là Phong tục Kim Ngư truyện 風 俗 金 魚 傳 (gọi tắt là Kim Ngư truyện) của Kyokutei Bakin (Kyôku-tei Ba-kin) 曲 亭 馬 琴 (Khúc Đình Mã Cầm).

Kyokutei Bakin(1767-1848), bạn Edo (Tokyo hiện nay) là đơn vị văn rất lừng danh cuối thời Edo. Oâng là tác giả của không ít truyện gồm nội dung “khuyến thiện trừng ác” như những bộ: Thung thuyết cung trương nguyệt 椿 説 弓 張 月, Nam tổng lý chén kiến khuyển truyện 南 総 理 八 見 犬 傳, Cận cầm thuyết mỹ thiếu niên lục 近 世 説美少年録. Đồng thời ông cũng là fan phóng tác những tiểu thuyết bạch thoại trung hoa như: Khuynh thành Thủy hử truyện 傾 城 水 滸 傳, Tân biên Kim Bình Mai 新 編 金 瓶 梅… với một thành tích ít được nói tới hơn trong sự nghiệp biến đổi của ông là Kim Ngư truyện 金魚傳 phóng tác trường đoản cú Kim Vân Kiều truyện của Thanh trọng điểm Tài Nhân. Kim Ngư truyện 金魚傳 của Bakin 馬 琴 được viết trong mười năm trời, trường đoản cú 1829 mang lại 1839. Bởi là tè thuyết phóng tác phải trong truyện Bakin đã biến hóa toàn cỗ bối cảnh, thời đại, nhân vật từ trung hoa thành Nhật Bản. Chẳng hạn như: thời Gia Tĩnh triều Minh thành thời Muromachi (Mu-rô-ma-chi) của Nhật Bản(Tk.14-16). Địa danh, nhân vật cũng khá được “Nhật bạn dạng hóa” triệt để.

Địa danh:

Bắc tởm thành Naniwa 難 波 (Nan ba - Osaka ngày nay)

Liêu Dương ,, Kamakura 鎌倉 (Liêm mến - ngay sát Tokyo ngày nay)

Lâm Thanh ,, Akô 赤穂 (Xích Tuệ - ở trong tỉnh Hyôgo, sát Kyoto)

Lâm truy tìm ,, Akamagaseki 赤間ヶ関 (Xích Gian Cá Quan)

Nhân vật:

Vương Ông tương tự với Thuyền Vĩ lân Tàng 船尾 鱗蔵

Thúy Kiều ,, Ngư Tử 魚子

(Hoa Nô ,, Du chị em tên Phong Diệp 楓葉)

Vương quan tiền ,, Kì Nhị Lang 鰭二郎

Thúy Vân ,, Ất Ngư 乙魚

Kim Trọng ,, Đình thức giấc Kim Trọng 庭井金重

Từ Hải ,, Hạ Dã Thái Lang 下野 太郎

Hồ Tôn Hiến ,, cai quản lãnh Phiến cốc Triều Hưng

扇 谷 朝 興

Cốt truyện, tính giải pháp nhân đồ dùng cũng thay đổi khá nhiều.

gia đình người samurai thất nghiệp thương hiệu là Thuyền Vĩ lấn Tàng (Vương Ông), có cha người con, cô đàn bà đầu tên là Ngư Tử(Thúy Kiều) khôn xiết xinh đẹp. Ông Thuyền Vĩ nuôi cá cảnh, do bí thiếu buộc phải phải buôn bán đi một bé cá mái siêu quý, khôn xiết đẹp là một số loại cá Lan đào tía đuôi. Bán rồi ông thấy đau khổ như phải bán chính đứa con của mình, ông than phiền với vợ: “ Tôi thấy có điềm gở, tương lai không chừng bản thân mất con nhỏ bé Ngư Tử”. Quả là như vậy. Gia đình gặp mặt tai biến. Nguyên nhân là Thuyền Vĩ gồm chơi với một bọn người về sau ông bắt đầu biết là trộm cướp. Bọn chúng bị bắt, bèn khai ra ông nên ông bị vạ lây. Cô bé Ngư Tử phải buôn bán mình chuộc cha.

Ngư Tử không chỉ có là người có tình cảm nồng hậu, ngoại giả là người có kiến thức thoáng rộng và để ý đến chín chắn. Trong đêm chạm mặt chàng Đình thức giấc Kim Trọng (Kim Trọng của Kim Vân Kiều), nàng Ngư Tử đã diễn đạt như một thánh thiện nữ. Khi gặp Hạ Dã Thái Lang (Từ Hải), Ngư Tử đã đến tiền bầy du thủ du thực nhằm nhờ khảo sát xem chàng có phải là người an toàn không. Lúc Hạ Dã Thái Lang khinh thường suất hòa với quản lãnh Phiến cốc Triều Hưng (Hồ Tôn Hiến), thì thanh nữ Ngư Tử rất là can ngăn. Ngư Tử còn là người đàn bà gồm đủ cả tiết, nghĩa, dũng. Thái Lang bị phản, bị giết. Để trả thù cho ck nàng Ngư Tử đã kiêu dũng giết chết cha Lưu Biện Di 布 留 弁 弥 , kẻ sẽ theo kế quản lãnh mang lại thuyết sản phẩm Thái Lang rồi được quản ngại lãnh gả Ngư Tử mang đến (Bố lưu giữ Biện Di giống như như cả nhị nhân vật: quan thuyết hàng với thổ quan). Sau hành vi đó, Ngư Tử nhảy đầm xuống sông từ tử. Được cứu giúp sống, Ngư Tử (với tên là Diệu Long 妙 竜) đi tu, cùng không lúc nào trở về với cuộc sống thông thường nữa. Phụ nữ kết am nghỉ ngơi Kyoto và biến hóa một ni cô danh tiếng. Đình tỉnh Kim Trọng (Kim Trọng) văn võ toàn tài, có công cứu đàn ông Tướng quân Túc Lợi nghĩa tình 足利 義 晴(Ashikaga Yoshiharu) khi tín đồ này bị tàn binh Thái Lang tập kích. Nhờ công lao ấy, Đình tỉnh Kim Trọng được mái ấm gia đình Tướng quân vời về dưới trướng trọng dụng. Đoạn tái hồi Kim- Ngư, cả nhị đều không thể hé môi nói gì về lời thề ước ngày xưa, và tất nhiên cũng chẳng có chuyện “đem tình cầm sắt đổi ra vắt kì” như Truyện Kiều của Việt Nam.

“Cái bí mật của trung tâm hồn An Nam”, văn hóa nước ta kết hợp với cái uyên áo của văn hóa truyền thống Aán Độvà Trung Hoa, cùng bốn tưởng nhân văn nạm kỉ 18-19 ngơi nghỉ Việt Nam, qua ngòi cây bút của kỹ năng Nguyễn Du đã tạo nên kiệt tác Truyện Kiều. Kim Kiều truyện giỏi Kim Ngư truyện của Nhật phiên bản lại chưa phải lànhững thành tựu vượt trội của văn học tập Nhật Bản, nó chỉ tạm dừng ở mức văn học“treo gương”, răn đời với đạo nghĩa. Nó là mẩu chuyện của một thời chứ chưa hẳn của muôn thuở. Và điều này cũng phân tích và lý giải sự khác nhau về định mệnh giữa Truyện Kiều của Nguyễn Du nước ta với Kim Vân Kiều truyện của Thanh chổ chính giữa Tài Nhân Trung Quốc, Kim Kiều truyện của Nishida hay Kim Ngư truyện của Bakin Nhật Bản.

12. 1995-7.1999

CHÚ THÍCH

1. Về tư liệu Truyện Kiều sống Nhật Bản, bên cạnh tư liệu của thư viện Trường Đại học tập Ngoại ngữ Tokyo, chúng tôi chủ yếu hèn dùng những công trình dịch thuật của Gs.Takeuchi cơ mà Giáo sư vẫn cho công ty chúng tôi khi cửa hàng chúng tôi đến thăm vào năm 1995. Nhân đây cửa hàng chúng tôi xin nhờ cất hộ dến giáo sư lời cám ơn chân thành. Chúng tôi cũng xin rất cảm ơn vị ân sư của công ty chúng tôi là Gs.Kawaguchi Ken-ichi(ĐH.Ngoại ngữ Tokyo) vẫn cho shop chúng tôi mượn cuốn Kim Vân Kiều (Kodansha,1975) để sao chụp dùng cho bài viết này.

2. Lời reviews Kim Vân Kiều, Komatsu Kiyoshi, Đông Bảo xuất bản, Tokyo, 1942.

3. Lời bạt Kim Vân Kiều , Takeuchi Yonosuke, Kodansha xuất bản, 1975.

4. Phiên bản Kim Vân Kiều tân truyện này công ty chúng tôi đã được Gs.Takeuchi cho vào khoảng thời gian 1995. Ông Nguyễn Quảng Tuân cũng đều có chụp mấy trang của bạn dạng này in lên trên sau quyển Kiều của ông (NXB.KHXH,1997,tr.438,446,447) dẫu vậy ông lại quên ghi bắt đầu tài liệu.

5. Năm 1995 shop chúng tôi có viết bài reviews về Truyện Kiều làm việc Nhật bạn dạng trên Kiến thức ngày nay (số 200-Xuân Bính tí 1996). Tiếp nối trên Kiến thức thời nay số 205, ông Nguyễn Quảng Tuân(dưới tên hiệu Văn Đức) đã đặt nghi hoặc ở một trong những chi tiết, tỏ vẻ ngờ là không chắc bao gồm sách đó. Công ty chúng tôi buộc lòng nên chụp những tài liệu tương quan đưa lên Kiến thức ngày nay số 212 với nội dung bài viết nhan đề : Tư liệu về Truyện Kiều ở Nhật bạn dạng không gồm gì yêu cầu bàn cãi. Ông Nguyễn Quảng Tuân đã trọn vẹn thỏa mãn và tiếp đến đã áp dụng tài liệu của shop chúng tôi trong cuốn Kiều của bản thân mình (như ghi chú 4 sinh hoạt trên).