PHÁP LUẬT THỜI LÊ SƠ

     
Giới thiệu Hoạt động chuyên môn, nghiệp vụCông tác trưng bàyTin tức Trưng bày Trưng bày chăm đềNghiên cứu giúp Khảo cổ họcẤn phẩmDự án BTLSQG Thông tin có lợi Hỗ trợ
Trong thống trị thống trị thời Lê Thánh Tông, có một tầng lớp đặc trưng quan trọng là quý tộc phong tước. Ngoại trừ việc phụ thuộc thông lệ “tước dĩ thù công” được đánh giá từ thời “quốc sơ” (phong tước mang lại những nhân vật có góp sức lớn vào các vận động quân sự và bao gồm trị), tước phong còn được thực hiện để ban phong mang đến hoàng thân quốc thích. Bao gồm điều khoản ví dụ trong hai cuốn sách nổi tiếng trong phòng Lê là Quốc triều hình cơ chế và Thiên phái nam dư hạ tập, đó là những văn phiên bản luật ​​điển hình ở trong nhà Lê Sơ. Vào đó, nêu ra những phương pháp cụ thể: Hoàng tộc đơn vị Lê Sơ không chỉ có địa vị cao trong nền chính trị, cơ mà thê tử cũng được phong ruộng đất, hưởng trọn bổng lộc cùng một loạt độc quyền pháp lý riêng biệt biệt.

Bạn đang xem: Pháp luật thời lê sơ


*

Quốc triều hình biện pháp (thời Lê) được vạc hành bởi Viện Sử học & NXB bao gồm trị đất nước (ảnh: người sáng tác sưu tầm)

Nhà Lê Sơ rất quý trọng yếu tố “hoàng tộc”. Câu hỏi phong tước đoạt được dựa vào quan hệ huyết thống, theo hiệ tượng huyết thống càng “cận” thì tước càng cao. Đến quy trình trị vì của Lê Thánh Tông, lệ phong tước cho người hoàng tộc còn được vận dụng cho tất cả những đối tượng người tiêu dùng trực hệ bậc bên dưới như Hoàng tử, nắm tử, Hoàng thái tử, Hoàng thái tôn… Sắc dụ hiệu định quan lại chế ngày 26 tháng 9 năm Hồng Đức sản phẩm hai (1470) vương triều Lê Thánh Tông mang đến biết:

- Thân vương: Hoàng tử thụ phong lấy che làm hiệu, như ở che Kiến Hưng gọi là Kiến Hưng vương.

- Thân từ vương: vậy tử của thân vương vãi thụ phong, lấy huyện làm cho hiệu, như Hải Lăng huyện hotline là Hải Lăng vương.

- tước Công: các con của Hoàng thái tử, Thân vương, thụ phong đem mỹ tự làm hiệu như Triệu Khang công

- tước Hầu: Trưởng tử của từ thân vương vãi công, thụ phong lấy mỹ tự làm hiệu như Vĩnh con kiến hầu.

- tước Bá: các con của Hoàng thái tôn, từ bỏ thân vương, nhỏ trưởng của Thân công chúa, thụ phong mang mỹ tự có tác dụng hiệu như Tĩnh Cung bá.

- Phò mã đô uý: ngang tước Bá - ông chồng của Thân công chúa được thụ phong.

- tước Tử (ngang Chánh nhất phẩm): những con của Thân công chúa, bé trưởng của Hầu, Bá được thụ phong rước mỹ tự làm cho hiệu, ví dụ như Diên Xương tử.

- Tước nam (ngang lòng nhất phẩm): nhỏ trưởng của Thân công chúa được truy tặng, những con của Hầu, Bá được thụ phong lấy mỹ tự làm cho hiệu, ví dụ như Quảng Trạch Nam.

- Tá quốc sử (Chánh nhị phẩm): Con của những tước Tử, tước nam được trừ thụ.

- Phụng quốc sử (Tòng nhị phẩm): nhỏ của Tá quốc sử được trừ thụ.

- Dực quốc sử (Chánh tam phẩm): con của Phụng quốc sử được trừ thụ.

- Lượng quốc sử (Tòng tam phẩm): con của Dực quốc sử được trừ thụ.

Với Thân công chúa, câu hỏi trừ thụ được áp dụng với nhiều thế hệ sau, lần lượt là những tước Sùng ân sử (Tòng nhị phẩm), Dự ân sử (Tòng tam phẩm), Mậu ân sử (Tòng tứ phẩm), từ bỏ ân sử (Tòng ngũ phẩm). Bên cạnh đó còn có các tước vị: Quận thượng chúa Nghi tân (Chánh tam phẩm) trừ thụ cho bé rể của Hoàng thái tử, nhỏ rể của Thân vương, Quận chúa Nghi tân (Tòng tam phẩm) ban cho bé rể của Hoàng thái tôn nhỏ rể của từ thân vương, của Thân công chúa (Thiên phái nam dư hạ tập, tr.369-370).

Cần yêu cầu thấy rằng, tước vị là tiêu chuẩn để phân biệt phong cách của hoàng thân. Quý tộc gồm tước vị có thể không thâm nhập vào bộ máy chính trị (không tất cả chức) tuy nhiên vẫn được hưởng hầu như đặc ân kếch xù cả về vật chất lẫn danh vọng. Chưa tạm dừng ở đó, trong thống trị nhà nước thời Lê Sơ, tầng lớp hoàng thất phong tước còn được hưởng một đặc ân khác cơ mà khi khảo cứu vãn về quan lại chế đơn vị Đường (Trung Hoa), Hải Văn Vệ, hồ nước Kỷ Bình call là “đặc quyền pháp luật” (Phân tích những đặc quyền điều khoản của quý tộc phong tước đoạt thời Đường, tr.68-69). Với bên Minh, vào một nghiên cứu và phân tích về tước đoạt chế, tác giả Tào Tuân còn báo tin về sự xuất hiện thêm của “lệnh bài miễn tử” (Sơ luận về cơ chế phong tước quan thần thời Minh, tr.46-52). Điều đó mang lại thấy, trong một trong những trường hợp, quan lại, quý tộc phong tước đơn vị Minh còn đứng bên trên cả pháp luật.

Đặc quyền pháp lý nhà Lê Sơ dành cho quan lại, hoàng tộc luôn luôn tạo ra một “ranh giới bất phạm” với bá tánh trăm họ. Bên Lê Sơ khí cụ tám nhóm đối tượng người sử dụng được nghị xét bớt tội (bát nghị) gồm:

- Nghị thân”: họ tôn thất từ hàng đản vấn (袒免 - đồng đội xa cùng thông thường tổ năm đời) trở lên, loại họ của Hoàng Thái hậu từ hàng phải để tang ty ma (để tang vào 3 mon trở lên) với họ của thê thiếp từ tiểu công trở lên (小功 - để tang 5 tháng, khác với đại công - 大功 nhằm tang 9 tháng).

Xem thêm: Viết Ctct Và Gọi Tên C4H8O Hay Nhất, Công Thức Cấu Tạo Của C 4 H 8 O Và Gọi Tên

- Nghị cố: những người theo hầu vua lâu ngày hoặc quan lại triều trước.

- Nghị hiền: những người dân có đức hạnh lớn.

- Nghị năng: mọi người tài giỏi năng lớn.

- Nghị công: những người có cần lao lớn.

- Nghị quý: quan liêu lại trường đoản cú tam phẩm trở lên, tản quan tiền từ nhị phẩm trở lên.

- Nghị cần: những người cần cù, chuyên chỉ.

- Nghị tân: Hậu duệ của vương vãi triều trước.

Trong tương quan “bát nghị”, đội “nghị thân” được ưu tiên cao hơn hẳn. Quốc hình triều luật dành riêng nguyên Điều 6 (chương Danh lệ) để bảo vệ quyền lợi phát chính sách cho quý tộc hoàng triều. Đặc quyền pháp lý này bộc lộ trên nhiều phương diện, liên quan đến ngay gần như cục bộ quá trình bốn pháp trường đoản cú xét xử, kết án, quyết định hình phạt mang đến thi hành án phạt. Điều 4, Điều 5 (chương Vi chế), Quốc hình triều luật ghi rõ: ví như phạm tử tội thì các quan nghị án cần làm phiên bản tấu nhấc lên để vua xét định; cơ quan nghị án không được quyền quyết án, nếu phạm tội “lưu đày” thì được bớt một bậc.

Đặc biệt là những đối tượng người tiêu dùng thuộc “nghị thân”, nếu phạm tội, bọn họ được miễn thi hành những tội tấn công roi, đánh trượng, thích mặt. Những đối tượng người sử dụng thân tộc của Hoàng hậu hoàn toàn có thể dùng tiền nhằm chuộc tội (Quốc hình triều luật, tr.50-51).

Tuy nhiên, độc quyền pháp luật pháp của quý tộc được phong tước không tuyệt đối, nó không tồn tại hiệu lực trong một số trường hợp độc nhất vô nhị định. Đặc biệt là lúc hoàng tộc bên Lê Sơ phạm vào “thập ác” (10 tội ác): Mưu phản, mưu đại nghịch, mưu phòng đối, ác nghịch, bất đạo, đại bất kính, bất hiếu, bất mục, bất nghĩa, nội loạn. Đây cũng chính là “mười điều ác” (十恶) được nhà Đường chính sách trong Đường điều khoản sơ nghĩa: Tội chết thiết yếu xin, không thể giảm nhẹ, sau khi vào ngục, chạm chán dịp đại xá cũng không thừa kế ân xá.

Tóm lại, dưới thời Lê Sơ, quý tộc phong tước được hưởng các mức độ đặc quyền khác nhau, được bắt mối cung cấp từ các vị trí của họ trong hệ thống đạo đức làng hội. Những đặc quyền này được sự bảo trợ của nhà nước mà ví dụ là Quốc triều hình luật đã tạo ra một đặc quyền pháp lý cùng với quý tộc được phong tước mà của cả khi phi pháp (trừ nhóm tội “thập ác”), họ cũng khá khó bị trừng trị bởi quy định đương thời.

PHẠM HOÀNG MẠNH HÀ

Tài liệu tham khảo

1. 明代臣僚封爵制度略论, 曹 循 (南开大学 历史学院 , 天津 300071) - Tào Tuân, Sơ luận về chính sách phong tước quan thần thời Minh, học viện chuyên nghành Lịch sử, Đại học Nam Khai, NXB kỹ thuật Xã hội, 2011, trang 46-52.

2. 唐代封爵贵族的法律特权探析, 胡纪平 - hồ nước Kỷ Bình, Phân tích các đặc quyền pháp hiện tượng của quý tộc phong tước thời Đường, Viện quy định học, Đại học dân tộc Trung Nam, Vũ Hán - hồ Bắc) Tạp chí kỹ thuật Xã hội hồ nước Bắc, 2002, trang 68-69.

3. Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên (1272 - 1697), Đại Việt Sử cam kết toàn thư, Viện công nghệ Xã Hội việt nam dịch (1985 - 1992), công ty xuất bạn dạng Khoa học tập Xã hội, Hà Nội, 1993 (phiên bạn dạng điện tử của tác giả).

4. Nguyễn Minh Tường (2015), Tổ chức bộ máy nhà nước quân chủ việt nam (từ năm 939 mang lại năm 1884), nhà xuất bản Khoa học tập Xã hội, Hà Nội.

Xem thêm: Thế Nào Là Văn Bản Nghị Luận, Thành Viên:Quanganh1809/Văn Nghị Luận

5. Viện nghiên cứu và phân tích Hán - Nôm (2006), Quốc hình triều luật, vào cuốn Một số văn phiên bản điển chế và luật pháp Việt Nam, Tập I: Từ cầm cố kỷ XV mang đến XVIII, bên xuất bản Khoa học tập Xã hội, Hà Nội.

6. Viện nghiên cứu và phân tích Hán - Nôm (2006), Thiên nam dư hạ tập, vào cuốn Một số văn bản điển chế và lao lý Việt Nam, Tập I: Từ cầm cố kỷ XV mang đến XVIII, bên xuất bản Khoa học tập Xã hội, Hà Nội.