Ngụy biện trong logic học

     
Định nghĩa.

Ngụy biện là lối lập luận quanh co, vi phạm luật lôgíc nhằm tạo cho người khác hiểu không nên sự thật.

Bạn đang xem: Ngụy biện trong logic học

Những người ngụy biện thường sử dụng mọi thủ thuật để đánh lừa người không giống bằng phương pháp dựa vào những chỗ giống nhau bề ko kể để đánh tráo khái niệm, đánh tráo đối tượng, đánh tráo tư tưởng v.v…

Đối với công ty ngụy biện thì mục đích của họ không phải là vạch ra chân lý, cơ mà là che giấu sự thật. Họ luôn luôn luôn muốn vậy thế sự chứng minh đúng đắn bằng tín nhiệm chất phác hoạ của người không giống vào lý lẽ giả dối của họ.

Ví dụ : Chó có bốn chân.

Dê cũng có bốn chân.

Vậy, Dê là Chó.

Trong phép ngụy biện bên trên bây, người ta đã cố tình vi phạm qui tắc của tam đoạn luận. Thuật ngữ giữa “có bốn chân” của tam đoạn luận trên bao gồm ngoại diên ko đầy đủ ở cả nhì tiền đề :

Lối ngụy biện sau đây dí dỏm hơn :

Ví dụ :

Một anh học trò đến sản phẩm cơm mượn một cái vạc rồi đem buôn bán mất. Bị người chủ đòi, anh ta bèn đi kiếm hai con cò đưa đến khất, xin để cho vài bữa nữa. Nhưng rồi tồn tại vẫn chẳng thấy anh ta trả, nhà hàng quán ăn đành phải kiện lên quan. Quan đến đòi người học trò đến hỏi. Anh ta thưa rằng :

- Tôi mượn bác bỏ có một vạc mà đã trả đến hai cò rồi. Bác ấy còn đòi gì nữa?

Nhà hàng biện hộ :

- Nguyên vạc của tôi là vạc đồng cơ mà.

Người học trò liền đáp :

- Thì cò của tôi đâu phải là cò ở trong bên !

(Dẫn theo <9>, tr.172).

Anh học trò đã ngụy biện bằng phương pháp đánh tráo khái niệm “cái vạc” (cái chảo lớn) với “con vạc” (một thứ chim chân cao thuộc loại cò) với “đồng” (ruộng) với “đồng” (kim loại), tạo nên chủ nhà hàng quán ăn lúng túng. Anh học trò cơ quả thật láu lỉnh!


Ngụy biện đối với luận đề.

Trường hợp thường gặp nhất vào hình thức ngụy biện đối với luận đề là tự ý nuốm đổi luận đề (đánh tráo luận đề) trong quy trình trao đổi, lập luận.

Ví dụ : Một người tự kiểm điểm về những không đúng phạm của mình, nhưng suốt từ đầu đến cuối của bản tự kiểm điểm, anh ta chỉ trình diễn hoàn cảnh khách quan với những nặng nề khăn mọi mặt của bản thân, của gia đình.

Vậy là tên luận đề thì “tự kiểm điểm về sai phảm của bản thân” nhưng thực tế luận đề lại được đổi thành “kiểm điểm” hoàn cảnh khách hàng quan cùng “kiểm điểm” khó khăn về mọi mặt của gia đình, của bản thân.

Thỉnh thoảng, chúng ta vẫn thấy kiểu ngụy biện đánh tráo luận đề như : bản kiểm điểm tình trạng sản xuất marketing của một đơn vị lại trở thành bản báo cáo thành tích; Luận chứng đến tính khoa học của một chủ trương thì lại ra sức ca ngợi người đề ra chủ trương đó v.v…

Ngụy biện bằng phương pháp đánh tráo luận đề dễ bị phạt hiện, nhưng những kẻ ngụy biện vẫn ko ngần ngại sử dụng hình thức này.


Ngụy biện đối với luận cứ.

Ngụy biện đối với luận cứ thường được biểu hiện ở các dạng sau :


Sử dụng luận cứ không chân thực :

Luận cứ vì bịa đặt :

Kẻ ngụy biện bịa đặt ra luận cứ để che lấp sự thật, biện hộ đến hành vi không đúng trái của mình.

Ví dụ : Nhân viên kiểm tra chất vấn kẻ bị tình nghi là thủ phạm của vụ án (thực ra hẳn đó là thủ phạm) như sau :

- Đêm qua khi xảy ra vụ án, lúc 10 giờ, anh ở đâu ?

Tên thủ phạm cố tình chạy tội bằng bí quyết bịa ra chứng cứ giả để đánh lừa cơ quan lại điều tra :

- thời gian đó tôi đang ở đơn vị một người bạn gái.

Luận cứ sai sự thật :

Kẻ ngụy biện sử dụng những luận cứ hoàn toàn không đúng hoặc chỉ đúng một phần của sự thật.

Ví dụ : Để qua mắt cơ quan lại thanh tra, một cơ sở marketing nọ đã đưa ra những hóa đơn, chứng từ không trọn vẹn đúng với sự thật.

Ngụy biện bởi sử dụng luận cứ không chân thực mà chúng ta thường thấy hằng ngày là những hành động “nói dối”, “lừa bịp”, v.v…


Sử dụng những luận cứ chưa được chứng minh :

Sử dụng dư luận, tin đồn làm cho luận cứ :

Trường hợp này, kẻ ngụy biện ko sử dụng những luận cứ là những luận điểm, những sự kiện đã được chứng minh, mà lại căn cứ vào dư luận, vào tin đồn để biện hộ, để qui kết. Dư luận tin đồn ko thể được sử dụng làm cho luận cứ, bởi vị tính chân thật của bọn chúng không xác định, chưa được chứng minh.

Ví dụ : Theo dư luận thì anh ta là một con người ko trung thực, không trong sáng, tất cả nhiều động cơ mờ ám. Vì chưng vậy ko thể để anh ta tiếp tục công việc này.

Đây là lối ngụy biện ta thường thấy lúc lý lẽ ko đủ sức thuyết phục, kẻ ngụy biện tìm cách lấy dư luận để làm luận cứ. Thứ “vũ khí” này không mấy “tối tân” nhưng lại tỏ ra rất lợi hại. Trước các cuộc bầu cử ở phương Tây, những ứng củ viên thường mở các chiến dịch thoa nhọ, tạo dư luận ko tốt, nhằm hạ gục đối phương.

Dùng ý kiến của số đông (đa số) để có tác dụng luận cứ : Sự thật ko phải bao giờ cũng thuộc về số đông. Kẻ ngụy biện lại lấy ý kiến của đa số để ráng thế mang lại sự thật.

Ví dụ : Tại một kỳ thi người ta phạt hiện có đề thi sai, một người đã biện hộ : - Đề thi không có gì phải bàn cãi, nó trọn vẹn đúng bởi đã được thông qua một tập thể hội đồng.

Đây là lối giải đam mê ngụy biện, vày không phải bao giờ đề thi được sự chu đáo của một tập thể hội đồng cũng hoàn toàn đúng.

Hoặc ví dụ : Có 85% ý kiến của tập thể khẳng định rằng biện pháp kỹ thuật này đem lại hiệu quả cao.

Xem thêm: Trên Da Có Đậm Đổi Màu Nâu Lan Rộng, Xuất Hiện Đốm Nâu Trên Da (Chân, Bụng, Mặt,

Lối ngụy biện trên đây là ở chỗ : lấy ý kiến của đa số để khẳng định hiệu quả của một biện pháp kỹ thuật, nhưng mà đúng ra phải lấy các tiêu chuẩn ghê tế – kỹ thuật để xác định hiệu quả của biện pháp kỹ thuật đó.


Sử dụng ý kiến, lời nói của người gồm uy tín để có tác dụng luận cứ :

Ý kiến, lời nói của người có uy tín ko phải bao giờ cũng chân thật, đúng đắn. Kẻ ngụy biện đã lợi dụng sự tin yêu, mến mộ, khâm phục của công bọn chúng đối với người có uy tín, để khiến cho công chúng tin vào ý kiến, lời nói của người đó cố gắng cho sự thật.

Ví dụ : Ông A, ông X, bà Y đã nói, tất đúng (vì ông A, ông X, bà Y làn có uy tín).

Lối ngụy biện này thể hiện ở chỗ người ta đã dựa vào “giá trị” của người phạt biểu để cố gắng cho những chứng cứ khách hàng quan, xác đáng.


Ngụy biện đối với luận chứng.

Là thủ thuật vi phạm các qui tắc, qui luật lôgíc một giải pháp tinh vi trong quy trình lập luận, khiến cho người không giống tin rằng kết luận của đơn vị ngụy biện đưa ra là đúng sự thật. Vào hình thức ngụy biện đối với luận chứng, nhà ngụy biện xuất phân phát từ những luận cứ chân thực, kết luận rút ra cũng gồm thể là chân thực. Tuy vậy, tính chân thực của kết luận ko phải được rút ra một bí quyết tất yếu từ những lập luận cùng từ các luận cứ (tiền đề) chân thực của nó. Do vậy, đây là hình thức ngụy biện tinh vi, cạnh tranh phát hiện nhất, tạo nên đối phương lo âu trong quá trình tranh luận. Chẳng hạn, Giáo sư Hoàng chúng trong cuốn : Những yếu tố lôgíc trong môn toán ở trường phổ thông cấp II, NXB Giáo dục, Hà Nội 1975, đã nêu ra một loạt các bài toán ngụy biễn. Sau đây là một ví dụ :

Với những giá bán trị nào của a, b ta tất cả bất đẳng thức :

*

Lời giải :

a 2 + b 2 > 2ab; a 2 – ab > ab – b 2 ; a (a – b) > b (a – b); a > b.

Vậy bất đẳng thức đã mang lại đúng với a > b.

(Dẫn theo <3>, tr.49).

Ngụy biện đối với luận chứng thường được biểu hiện ở những dạng sau :

Đánh tráo khái niệm :

Nhà ngụy biện đánh tráo khái niệm bằng phương pháp lợi dụng ngôn ngữ, lợi dụng từ đồng âm, từ nhiều nghĩa để đánh tráo nghĩa của từ; lợi dụng hiện tượng chuyển loại từ trong ngôn ngữ để tráo từ loại của từ v.v…

Ví dụ : Lao động là cơ sở của sự tồn tại cùng phát triển của thôn hội, bất luận thời đại nào. Học tâm lý học cũng là lao động. Vậy suy ra rằng : học tư tưởng là cơ sở của sự tồn tại cùng phát triển của thôn hội, bất luận thời đại nào’.

Sự ngụy biện bên trên đây xuất phân phát từ khái niệm “lao động”, khái niệm này được sử dụng với nhị nghĩa khác nhau. Ở tiền đề đầu tiên, khái niệm “lao động” được hiểu là hoạt động sản xuất ra của cải vật chất của xóm hội. Ở tiền đề thứ hai, khái niệm “lao động” lại được hiểu là một dạng lao động cụ thể của bé người : hoạt động nhận thức.

Đánh tráo hiện tượng với bản chất, tại sao với kết quả :

Ví dụ : “Định luật 3 Niu-tơn nói rằng nhị vật tác động vào với nhau đều tạo ra những lực bao gồm cùng cường độ nhưng ngược chiều nhau. Nhưng lúc xe đạp đâm vào xe hơi thì xe pháo đạp cong vành, vậy “lực xe pháo đạp tác động vào ôtô bé bỏng hơn lực ô tô tác động vào xe cộ đạp”.

(Dẫn theo <2>, tr.58).

Trong toán học, đơn vị ngụy biện cố ý không tuân thủ các điều kiện lúc triển khai các công thức, biến đổi những biểu thức v.v…

Ví dụ : Từ biểu thức :

*

Suy ra : a – b = b – a

Suy ra : 2a = 2b

a = b

Vậy là con kiến bao gồm trọng lượng a cũng nặng bằng con voi tất cả trọng lượng b !

(Dẫn theo <2>, tr.58)

Đánh tráo vật qui chiếu :

Thủ thuật đánh tráo vật qui chiếu làm cho người khác nhìn nhận sự vật theo một qui chiếu khác và vì đó ko phân biệt được phải trái, đúng sai.

Ví dụ : Phép ngụy biện : “Người đậy mặt” của Evbulid diễn ra như sau : Người ta dẫn đến Elếchtra một người bị trùm bí mật mặt, với hỏi :

- Anh có biết người bị bịt mặt này không ?

- không biết.

- Orếch đấy. Thế là anh không biết Orếch là người anh của anh mà lại anh biết.

(Dẫn theo <3>, tr.59)

Luận chứng không đúng :

Vi phạm các qui tắc của tam đoạn luận :

Ví dụ : “Vợ tôi là một phụ nữ xinh đẹp, hoa hậu thế giới cũng là một phụ nữ xinh đẹp. Vậy hoa hậu thế giới đó là vợ tôi”.

Ngụy biện bên trên đây đã vi phạm qui tắc : thuật ngữ giữa “phụ nữ xinh đẹp” tất cả ngoại diên ko đầy đủ vào cả hai tiền đề.

Luận chứng vòng xung quanh :

Luận chứng vòng xung quanh là lối luận chứng cơ mà kết luận được rút ra từ tiền đề nhưng bản thân tiền đề lại được suy ra từ kết luận (tính chân thật của luận cứ không được chứng minh độc lập với luận đề).

Ví dụ : Một khác nước ngoài đến thăm một thầy phù thủy ở Congo, thấy trong chống ông ta có một mẫu hộp giấy đựng rất nhiều ong. Thầy phù thủy đến biết : “Nếu ông là thù thì lũ ong đã đốt ông rồi. Tuần trước gồm một kẻ xấu vào đây, liền bị ong đốt mang lại phải bỏ chạy”.

- Hắn ta đã nói gì với ông “ khác nước ngoài hỏi.

- Chưa kịp nói gì cả.

- Vậy làm sao ông biết hắn là kẻ xấu ?

- bởi vì ong đã đốt hắn.

Xem thêm: Tuyệt Vời Những Mẫu Bánh Kem Kỉ Niệm Yêu Nhau Đơn Giản, Bánh Kem Kỷ Niệm Ngày Yêu Nhau

(Dẫn theo <9>, tr.178)

Đúng là lập luận vòng quanh : Ong thì đốt kẻ xấu cùng kẻ xấu thì bị ong đốt.